Играњето друштвени игри, од класичен шах до стратегии како „Монопол“, претставува одличен начин за активирање на мозокот. Ваквите игри ја поттикнуваат концентрацијата, помнењето, критичкото размислување, решавањето проблеми и донесувањето одлуки. Покрај тоа, тие овозможуваат и непосредна социјална интеракција со други луѓе.
Поради овие ментални и социјални придобивки, друштвените игри може да помогнат во одржувањето на здравјето на мозокот, особено во повозрасна доба. Француско истражување од 2013 година покажало дека лица над 65 години кои редовно играат друштвени игри имаат околу 15 проценти помал ризик од развој на деменција.
Слично истражување од Шпанија во 2025 година покажало дека корисниците на домови за стари лица кои двапати неделно учествувале во друштвени игри покажале подобри когнитивни функции и повисок квалитет на живот. Кај децата на претшколска возраст, пак, игрите покажуваат позитивно влијание врз развојот на математичките и логичките вештини.
Шахот и мозочната активност
Најголемо внимание во научните истражувања добива токму шахот. Преглед на истражувања објавен во 2025 година покажува дека искусните шахисти имаат поголема активност и подобра поврзаност во делови од мозокот одговорни за визуелна обработка, просторна перцепција и донесување одлуки.
Шахот не е само пресметување на потези. Тој вклучува и препознавање на конфигурации и типични ситуации на таблата. Врвните играчи не ја анализираат секоја позиција од почеток, туку брзо ги препознаваат познатите шаблони, што им овозможува побрзо и поефикасно носење одлуки.
Работна меморија и концентрација
Играњето шах ја развива и таканаречената работна меморија – способноста краткорочно да се задржат и обработуваат информации. За време на играта, играчот мора да следи повеќе можни потези, да ги процени нивните последици и да планира неколку чекори однапред.
Истражувањата покажуваат дека учениците кои редовно играат шах постигнуваат подобри резултати на тестови за внимание и концентрација. Кај возрасните, пак, долгорочното играње е поврзано со подобро донесување одлуки, особено во ситуации со временски притисок.
Магнетната резонанца покажува дека кај искусните шахисти се подобро поврзани деловите од мозокот одговорни за планирање и аналитичко размислување.
Дали шахот го зголемува коефициентот на интелигенција?
Според повеќе научни анализи, шахот може да доведе до благо подобрување на резултатите на тестовите за интелигенција кај децата, особено во областа на математичките способности. Сепак, експертите нагласуваат дека ефектот не е драматичен.
Шахот не создава гении, но е одлична „вежба“ за мозокот. Тој ги развива стратешкото размислување, способноста за предвидување и процената на ризик, што може да биде корисно и во многу други аспекти од животот.
