Калиманско Езеро, познато и како Калиманци, претставува едно од најзначајните вештачки езера во источниот дел на Македонија. Сместено на падините на Осоговските Планини, во непосредна близина на Македонска Каменица, езерото е природен украс на регионот, но и важен енергетски и земјоделски ресурс.
Со површина од 4,23 квадратни километри и должина од 14 километри, езерото се протега низ живописната Истибањска Клисура, на надморска височина од 510 метри. Неговата најголема длабочина достигнува 80 метри, а бреговата линија, со должина од 40,5 километри, е подолга дури и од онаа на Дојранското Езеро. Токму големата брегова разгранетост му дава специфичен и впечатлив изглед.
Настанување и значење
Калиманското Езеро е создадено во 1969 година со изградба на камено-насипна брана со глинено јадро на реката Брегалница. Браната е висока 92 метри и долга 240 метри, со можност за акумулација на до 127 милиони кубни метри вода. Преливот има капацитет од 900 м³ во секунда, што овозможува сигурно регулирање на водостојот.
Основната намена на езерото е наводнување. Преку два канала – десен во должина од 98 километри и лев од 36 километри – водата се користи за наводнување на околу 28.000 хектари оризови површини во Кочанското Поле, како и делови од обработливото земјиште во Овче Поле. Со тоа, езерото има клучна улога во земјоделското производство во источниот дел на државата.
Енергетски капацитет
Покрај земјоделството, Калиманско Езеро има и значајна улога во енергетскиот систем. Вишокот вода се користи за производство на електрична енергија преку мала хидроелектрана со инсталирана моќност од 13,8 MW. Годишното производство изнесува околу 26 GWh.
Водата до турбините се пренесува преку доводен тунел долг 430 метри и цевковод од 80 метри, кој се дели на две посебни цевки за двете турбини. По искористувањето на енергијата, водата повторно се влева во реката Брегалница.
Островот Калата – единствен во Источна Македонија
Во западниот дел од езерото, на почетокот на Каменичкиот Залив, се наоѓа островот Калата, кој се смета за единствениот остров во Источна Македонија. Островот има површина од околу 1,5 хектари, долг е околу 300 метри и од брегот е оддалечен 100 до 150 метри.
Името Калата потекнува од „градот на калајот“, бидејќи во минатото на овој простор се вршела експлоатација на калај и злато. Денес, островот претставува атрактивна природна точка, достапна со чамец.
Богат рибен фонд и туристички потенцијал
Езерото е богато со рибен фонд. Во неговите води живеат крап, сом, клен, костреш, црвеноперка, лињак и други видови, што го прави привлечно за спортски риболов. Природните мрестилишта се наоѓаат во различни делови од езерото, зависно од видот.
Со својата поволна клима, температура на водата која во лето достигнува околу 20 степени, бројните заливи и полуострови, како и археолошките локалитети долж брегот, Калиманско Езеро има сериозен туристички потенцијал. Сепак, и покрај природните предности и добрата инфраструктурна поврзаност, туристичкиот развој во овој регион сè уште не е целосно искористен.
Симбол на регионот
Калиманското Езеро не е само акумулација на вода. Тоа е дел од идентитетот на регионот, важен фактор во земјоделството и енергетиката, но и простор со голем потенцијал за развој на туризам и рекреација.
Со својата природна убавина и стратешко значење, езерото останува еден од највредните ресурси во близина на Македонска Каменица и во целиот источен регион.
